Ana Sayfa Haberler Yazılar Videolar Ödevler Oyunlar Dosya Resim Yarışma Forum
Karelya ve Karelya Tarihi - Coğrafya,Tarih,Felsefe Grubu,Eğitim Portalınız
      [ Sosyal Okulu - Sosyal Bilimlerin Sanal Bulusma Noktasi - Tarih Cografya Rehberlik bilgileri Forum ] »» [ Ülkeler Cografyasi ] » [ Karelya ve Karelya Tarihi ]
sebeat
[Üye]


Yas : 0-10
MSN : Yazmamis
Mesaj sayisi : 29
Karelya ve Karelya Tarih
 Karelya(Karelia), Karelyalilarin ve Finlandiyalilarin yasadigi, Finlandiya, Rusya ve İsveç için tarihî anlami olan,  Kuzey Avrupa'da çok genis bir bölgedir. Bugün bölge, Rusya'nin Karelya Cumhuriyeti ile Leningrad eyaleti ve Finlandiya'nin Kuzey Karelya ile Güney Karelya bölgelerine bölünmüstür.

Karelyaca, Fince ve Estonca dillerinde bölgenin adi Karjala (ok. Karyala) olarak geçer. Rusça'da Карелия (ok. Kareliya),İsveççe'de Karelen olarak bilinir.

Tarih
İsveç ile Novgorod Cumhuriyeti arasinda 13. yüzyilda Karelya bölgesini ele geçirmek için çok siddetli savaslar yasanmistir. Bu savaslar tarihte İsveç-Novgorod Savaslari diye geçer. 1323 yilinda imzalanan Nöteborg Antlasmasi (Fince: Pähkinäsaaren rauha), Karelya'yi ikiye ayirdi. Viborg (Fince: Viipuri) İsveç'in bir il merkezi oldu.

1721 yilinda Rus Çarligi ile İsveç arasinda imzalanan Nistad Antlasmasi (Fince: Uudenkaupungin rauha) ile Karelya'nin büyük kismi Rusya'ya geçti. Finlandiya, Rusya tarafindan Fin Savasi'inda isgal edilince, önceden ele geçirilmis iller (Eski Finlandiya) Büyük Finlandiya Dükaligi ile birlestirildi. 1917 yilinda Finlandiya bagimsiz oldu ve 1920 yilinda sinir Tartu Antlasmasi ile tanindi.

1920'lerde Finliler Bolsevikleri Dogu Karelya'dan atmak için ugrasti. Basarisiz Aunus Seferi bu tesebbüslerden biridir. Bu sinirli çabalar Tartu Antlasmasi ile sona erdi. Rus Sivil Savasi'ndan ve 1922'de SSCB'nin kurulmasindan sonra 1923 yilinda Rus Karelyasi özerk bir SSCB cumhuriyeti haline getirildi.

1939'da Sovyetler Birligi Finlandiya'ya saldirarak Kis Savasi'ni baslatti. Bu savasin diger adi Finlandiya Seferi'dir. 1940 Moskova Baris Antlasmasi ile Fin Karelyasi'nin büyük kismi Sovyetler Birligi'ne geçti. Yaklasik 400 bin kisi, neredeyse bölge nüfusunun tamami, yerlerinden oldu ve Finlandiya içerisine dagildi. 1941-1944 yillarinda çikardigi Uzatma Savasi ile Finlandiya, Dogu Karelya'yi isgal etti. Ancak Finlandiya, Kis Savasi ve devaminda gelen Rus ilerleyisi ile hissedilir derecede zayiflamisti. Dogu Karelya alinamadi. Finlandiya bu savaslarda ikinci büyük sehri, önemli sanayi merkezi, Vuoksi irmagi kenarindaki Vipuri'yi, ayrica Saymâ Kanali'ni ve ülkenin Ladoga Gölü'ne olan kiyilarini kaybetti. Vîpuri bugün Rusya Federasyonu'nun Leningrad eyaletine bagli Viborg sehridir.

Baris antlasmasinin neticelerinden birisi olarak, Karelya Özerk Sovyet Cumhuriyeti ile Karelo-Finli Sovyet Cumhuriyeti(1941-1956) birlestirildi ve Karelya Özerk Sovyet Cumhuriyeti halini aldi. Karelya, Sovyet cumhuriyeti vasfindan Rusya Sovyet Federal Cumhuriyeti'ne bagli federe cumhuriyet vasfina geçirilen tek devlettir. Bu degisiklik 13 Kasim 1991'de yapildi. Sovyetler dagiliyordu. Muhtemel ayrilik korkusundan dolayi Karelya için böyle bir degisiklik uygulandi. Nitekim bütün "Sovyet cumhuriyeti" vasfi tasiyan konfedere devletler bagimsiz oldu. Özerk Sovyet cumhuriyeti niteligindeki devletlerden farkli olarak, Sovyet cumhuriyeti niteligindeki konfedere devletler istedikleri zaman bagimsiz olma anayasal hakkina sahipti. Bunlar; Estonya, Letonya, Litvanya, Belarus, Ukrayna, Moldova, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan, Kirgizistan ve Tacikistan'dir. 1991'e degin Karelya Cumhuriyeti de bu listedeydi.

Sovyetler Birligi'nin çöküsü ekonomik çöküsü getirdi. Sovyetler'in çözülmesi bölgede agir bir kentsel çöküntüyü ortaya çikardi. SSCB döneminde kabaca[kaynak belirtilmeli] yapilmis kalitesiz[kaynak belirtilmeli] binalarin yani sira Finlandiya'nin hakim oldugu dönemden kalma eski binalar bugün terkedilmis durumdadir.

Siyasî durum
Karelya, Rusya ile Finlandiya arasinda bölünmüstür. Karelya Cumhuriyeti, 1991 yilinda Karelya Özerk Sovyet Cumhuriyeti'nden dönüstü


...........................................................................İmza...................................................................................................

çok seviyom
18.4.2010 12:33:00
                      
smile
[Forum Görevlisi]


Yas : 7.SINIFF
MSN : Yazmamis
Mesaj sayisi : 510
paylasim için tskler


...........................................................................İmza...................................................................................................
Dua edinde Uluslar Arasi Matematik Olimpiyatlarini Kazanayim..
10.12.2011 16:43:24
   
Sayfalar »» [1]

Foruma Açilan Son 5 Konu
Açan
Forum Istatistikleri
Onay Bekleyen Konu
Onay Bekleyen Konu
merhaba arkadaslar..
Site'ye daha çok aktivite gelmeli..
bIRAZ BILGILENELIM..
vizyon
kutsalkedi
ayca
hjklm
xxxxxw
 Toplam Kategori Sayısı: 12  
 Toplam Forum Sayısı: 51 
 Toplam Konu Adedi: 621 
 Toplam Cevaplanan Forum Sayısı: 960 

 Online Üyeler:   Online üye yok..