Felsefe

Felsefe

Yedi sanatýn merkezinde duran felsefe, Herrad von Landsberg, 12. yüzyýl

 

Düþünbilim veya felsefe, sözcük kökeni olarak Yunanca seviyorum, peþinden koþuyorum, arýyorum anlamýna gelen "phileo" ve bilgi, bilgelik anlamýna gelen "sophia" sözcüklerinden türeyen terimin iþaret ettiði entelektüel faaliyet ve disiplin. Buna göre, felsefe Yunanlýlar için, ‘bilgelik sevgisi’ ya da ‘hikmet arayýþý’ anlamýna gelmiþtir. Baþlangýçtaki bu özgün anlama göre, her türden bilimsel araþtýrmacýya filozof adý verilmiþtir.

Felsefe, varlýk, bilgi, gerçek, adalet, güzellik, doðruluk, akýl ve dil gibi konularla ilgili genel ve temel sorunlarla ilgili yapýlan çalýþmalardýr.

Felsefenin konularý

Filozoflar genellikle varoluþ veya varlýk, ahlak veya iyilik, bilgi, gerçek ve güzellik konularýyla ilgilenmiþlerdir. Tarihsel olarak birçok filozof dini inançlara veya bilime de eðilmiþtir. Filozoflar genellikle bilimin dýþýnda kalan bu kavramlarla ilgili kritik sorular sorarlar. Felsefe nedir sorusunun cevabýnýn aranmasý da bir felsefi uðraþtýr. Filozoflar genellikle þu sorularýn cevaplarýný ararlar:

Gerçek nedir? Bir ifadeyi nasýl veya niye doðru veya yanlýþ olarak tanýmlarýz? Nasýl karar veririz?
Bilgi mümkün müdür Bildiðimizi nasýl biliriz? Doðru bilginin kökeni ve sýnýrlarý ?
Ahlaken doðru veya yanlýþ hareketler (veya deðerler, veya kurumlar) arasýnda bir fark var mýdýr? Hangi hareketler doðrudur, hangileri yanlýþtýr? Deðerler mutlak mý, izafi midir? Yani nasýl yaþamak gerekir? Ahlakýn kaynaðý nedir ?
Gerçeklik nedir ve neler gerçek olarak nitelendirilebilir? Gerçek olan þeylerin doðasý nedir? Bazý þeyler algýmýzdan baðýmsýz olarak var olabilir mi? Zaman ve mekanýn doðasý nedir? Düþünme ve düþüncenin doðasý nedir? Birey olmak ne demektir?
Güzel nedir? Güzel þeylerin farký nedir? Sanat nedir?
Din kavramýnýn kökeni nedir ? Tanrý insanlarýn korkularýndan kaynaklanan bir varsayým mýdýr ? Tanrý var mýdýr ?
Varlýk, zaman ve mekan arasýnda ne tür bir bað vardýr? Esasen bu kavramlar arasýnda herhangi bir bað var mýdýr?
Antik Yunan felsefesinde, yukarýdaki sorulardan ilk beþi sýrasýyla, analitik veya mantýksal, epistemoloji, etik, metafizik ve estetik olarak adlandýrýlýrdý. Bunlarýn dýþýnda da konular vardý ve bu tanýmlamalarý ilk kez kullanan Aristo ayný zamanda politika, modern fizik, jeoloji, biyoloji, meteoroloji ve astronomi'yi de felsefenin konularý arasýna almýþtýr. Yunanlýlar Sokrates'in etkisiyle bir Analiz geleneði geliþtirmiþler ve konuyu daha iyi anlamak için parçalarýna ayýrmýþlardýr.

Diðer gelenekler bu tip tanýmlar kullanmamýþ veya ayný temalarý ön plana çýkartmamýþtýr. Hint felsefesi Batý felsefesi ile benzerlikler taþýsa da, binlerce yýldýr felsefe ile ilgilenmiþ olsalarda Japonca, Korece ve Çince'de felsefe kelimesi 19.yy'a kadar yoktu. Özellikle Çinli filozoflarýn Yunanlýlara göre farklý bir sýnýflandýrmasý vardý. Tanýmlamalarý da genel özelliklere deðil çoðunlukla metaforikti ve ayný anda birkaç konuya ilintiliydi [1]. Ancak batý felsefesinde de konular arasýnda kesin sýnýrlar yoktur ve 19.yy'a kadar batý filozoflarýnýn çalýþamalarýnda konusal bir ayrým yapýlmamýþtýr. Gerçek felsefe Rönesans sonrasý Alman Ýdealizmi sonrasýnda doruk noktasýna ulaþmýþtýr.

AMAÇ VE YÖNTEM

Felsefi düþünce insanýn evreni içinde kendi varlýðýný merak etmesiyle ve bu konuda sorular sormasýyla baþlar. Felsefe için merak etmek ve soru sormak yeterli deðildir. Sorulara sistemli bir açýklama getirmek de önemlidir. Ayný zamanda getirilecek olan açýklamanýn sistemli veya sistemsiz olmasý gerektiði de felsefenin bir sorusudur. Felsefi düþünüþ sýradan düþünüþten tamamen farklýdýr onun ayýrt edici özelliði kavramsal ve soyut olma çabasýdýr. Felsefi düþüncenin yöntemleri insana hemen her konuda akýl yürütebilmesi için gerekli temelleri saðlar. Felsefe eleþtirel bir düþünüþ biçimidir. Felsefi düþünce önceden kazanýlmýþ bilgiler üzerine bir düþüncedir.

Felsefe diðer disiplenlerden sorgulama yöntemiyle ayrýlýr. Filozoflar, ilginç, harika veya þaþýrtýcý bulduklarý bir konudaki þüpheleriyle ilgili anlaþýlýr örnekler verebilmek için, genellikle sorularýný problemler veya bilmeceler olarak çerçevelendirirler. Bu sorular genellikle bir inanca ait varsayýmlarla veya insanlarýn karar vermek için kullandýklarý yöntemlerle ilgilidir.

Filozoflar problemleri mantýksal bir þekilde ortaya koyarlar. Tarihsel olarak geleneksel mantýðýn kýyaslarýný, Frege ve Russell'dan itibaren de sembolik mantýk kullanýr ve daha sonra kritik okuma ve fikir yürütmelerle bir sonuca doðru ilerlerler. Sokrat gibi, tartýþmayla, veya diðerlerinin ileri sürdükleri fikirlere cevap vererek, veya dikkatli kiþisel düþünmeyle cevap ararlar. Filozoflar bu yöntemlerin birbirine göre üstünlükleirini tartýþa gelmiþler, örneðin felsefi "çözümlerin" nesnel, kesin yani gerçeklik hakkýnda bilgi veren mi; yoksa konuþtuðumuz dilin mantýðýna açýklýk kazandýran veya hatta kiþisel terapi mi olduðunu sorgulamýþlardýr.

Dil filozofun en önemli aracýdýr. Analitik felsefede felsefi yöntemle ilgili tartýþmalar felsefe ve dille ilgiliydi. Kýta Avrupa'sý felsefesinde de benzer kaygýlar vardýr. Meta-felsefe, yani felsefenin felsefesi, felsefi problemlerin, felsefi çözümlerin ve problemden çözüme gidiþteki yöntemlerin doðasýný araþtýrýr. Bu tartýþmalar ayný zamanda dil ve yorum üzerine yapýlan tartýþmalarla da ilgilidir.Yani felsefe düþünce ve mantýk bilimi olup her þey hakkýnda birçok þey bilme sanatýdýr

FELSEFE GELENEKLERÝ;

Bir çok toplum felsefî sorunlarý araþtýrmýþ ve bir felsefe geleneði yaratmýþtýr. Avrupa-Amerikan akademik çevrelerinde "felsefe" terimi genellikle sadece Batý Avrupa medeniyetinin oluþturduðu felsefe geleneði olan Batý Felsefesi yerine kullanýlýr. Bunun coðrafi olarak karþýsýnda yer alan Doðu Felsefesi çok farklý bir yapýya sahiptir.

Doðu ve Orta Doðu felsefe gelenekleri Batý filozoflarýný etkilemiþlerdir. Rus, Yahudi, Ýslam ve yakýn zamanda Latin Amerika felsefe gelenekleri Batý felsefesine katký saðlamýþ ve ondan ayrý olarak varlýklarýný sürdürmüþlerdir.

Batý akademik filozoflarýný iki geleneðe ayýrmak mümkündür. "Batý felsefesi" tanýmý geçen yüzyýl içinde sýklýkla bu iki gelenekten birinden diðerine doðru aðýrlýk kazanmýþtýr. Ýnsanlýðýn geleceði için karamsar sonuçlara ulaþma eðilimindedir

Felsefenin Disiplinleri(konu veya kategori felsefede disiplin ismini alýr)

 

  • Deontoloji
  • Devlet Felsefesi
  • Epistemoloji
  • Estetik
  • Etik
  • HermeneuetiK
  • Hukuk Felsefesi
  • Metafizik
  • Ontoloji
  • Siyaset Felsefesi
  • Teoloji
  • Insan
  • Felsefe Akýmlarý

  • Bilinemezcilik
  • Diyalektik (Eytiþimselcilik)
  • Faydacýlýk (Yararcýlýk)
  • Ýdealizm
  • Materyalizm(Maddecilik)
  • Modernizm
  • Oluþturmacýlýk
  • Postmodernizm
  • Pozitivizm (Olguculuk)
  • Fenomenoloji
  • Varoluþçuluk
  • Yapýsalcýlýk

  • Görüntülenme: 16850 kez