Sosyoloji

Sosyoloji

Kavramsal Ýçeriði

Sosyoloji; “Toplum Bilimi” veya “sosyal olaylarýn bilimi” ya da “sosyal örgütlenme ve sosyal deðiþimler bilimi” olarak da bilinmektedir.

Aslýnda sosyoloji, sosyal hayatýmýzda var olan sosyal gerçekleri (sosyal hadiseler ve olgular), insanlarýn meydana getirdiði gruplarý, gruplarýn davranýþlarýný ve sosyal kurumlarý olduðu gibi inceleyen pozitif bir sosyal bilim dalýdýr. Bir baþka ifadeyle, sosyoloji, bir takým varsayýmlardan çok; var olan gerçekleri ortaya koymaya çalýþan, sosyal gerçeðe eðilen bir ilimdir.

Geniþ anlamýyla sosyoloji, insanlarýn birbirleriyle kurduklarý sosyal münasebetleri, sosyal gruplar, kurumlar ve örgütler arasýndaki münasebetleri, toplu eylem, toplu direniþ gibi topluluk ve fert davranýþlarýný, deðiþik düzeylerde bütün sosyal etkileþim biçimlerini, sosyal yapý özelliklerini ve bu yapýda ortaya çýkabilecek deðiþme temayüllerini belirli bir yöntem dahilinde inceleyen, sosyal gerçekleri ve süreçleri sistematik ve bilimsel olarak mercek altýna alan bir bilim dalýdýr.

Sosyoloji, hem insan davranýþýnýn yüz yüze etkileþim baðlamlarýný (Mikro-Sosyoloji), hem de çok sayýdaki ve büyük ölçekli gruplarýn, örgütlerin veya sosyal sistemlerin (Makro-Sosyoloji) özelliklerini inceler.

Sosyoloji, fertten ziyâde toplumun aynasýdýr. Ýnsanýn, sosyal diye vasýflandýrabileceðimiz bütün davranýþlarý, sosyolojinin ilgi alanýna girmektedir. Her ne kadar insan ruhuna pek yakýn olan ilgi alanlarýný, deðerleri ve duygularý ihtiva eden sorunlarý ele alýyorsa da, sosyoloji, bir þeyin iyiliði veya kötülüðü, uygunluðu veya uygunsuzluðu gibi hususlarda yargýda bulunmaktan uzak durmaya, yani tarafsýz kalmaya gayret etmektedir

 

Sosoyolojinin Tarihçesi;

 

Sosyal olaylar, her ne kadar insanlýk tarihi ile baþlatýlmakta ise de, hadiselere sosyolojik yaklaþým tarzý, daha çok 18. ve 19. yüzyýllarda ortaya çýkmýþtýr.

Sosyoloji terimi, ilk kez bir sosyolog olmaktan ziyâde bir bilim felsefecisi olan Fransýz, August Comte (1798-1857) tarafýndan kullanýlmýþ ve Ýngiliz, Herbert Spencer (1820-1903) tarafýndan da geniþ kitlelere tanýtýlmýþtýr.

Ancak, sosyolojinin ilk temel esaslarýný, ilmî yöntemlerle ortaya seren ilk bilim adamý belki de Ýbni Haldun ‘dur (1332-1406). Prof. Dr. W. Barthold’a göre Ýbni Haldun, tarih felsefesinin en mümtaz simalarýndan birisi olduðu kadar, sosyolojinin ilk büyük kurucusudur. Sosyal kanunlarý, tarihî hadiselerden çýkaran Ýbni Haldun, cihan tarihinde, büyük devlet ve medeniyetlerin kuruluþunda, göçebe unsura yer verdiði, bunlarýn medeni halk içerisinde yaþayýp milliyetlerini kaybettikleri hakkýndaki fikirleri bugün bile geçerlidir. Ayrýca, sosyal psikoloji, sosyal ekonomi, tarih felsefesi, etnografya, sosyal coðrafya, sosyal felsefe, kentleþme, sosyal antropoloji gibi sosyal bilim dallarýna ait sosyal teorileri, ciddî mânâda ancak 19. asýrda kavranabilmiþ ve bir çok Avrupalý bilim adamýnýn çalýþmalarýna temel dayanak vazifesi görmüþtür

 

Sosyolojinin Dallarý;

 

Sosyolojinin geliþmesiyle, toplumlara ve topluluklara yönelik yapýlan ilmî çalýþmalar sonucunda bir çok sosyolojik disiplin ortaya çýkmýþtýr. Bunlardan en önemlileri aþaðýda sýralanmýþtýr:

  • Ahlâk Sosyolojisi.

  • Askeri Sosyoloji.

  • Beden Sosyolojisi.

  • Bilgi Sosyolojisi.

  • Bilim Sosyolojisi.

  • Çalýþma (Endüstriyel) Sosyolojisi.

  • Din Sosyolojisi.

  • Eðitim Sosyolojisi.

  • Folk Sosyolojisi.

  • Gender Sosyolojisi.

  • Hukuk Sosyolojisi.

  • Ýktisat Sosyolojisi.

  • Ýnsan Ekolojisi ve Demografi.

  • Kent (Þehir) Sosyolojisi.

  • Köy (Kýrsal) Sosyolojisi.

  • Kurumlar Sosyolojisi.

  • Küçük Gruplar Sosyolojisi.

  • Kültür Sosyolojisi.

  • Medikal Sosyoloji.

  • Natüralist Sosyoloji.

  • Saðlýk Sosyolojisi.

  • Sanat Sosyolojisi.

  • Sanayi Sosyolojisi.

  • Siyaset Sosyolojisi.

  • Sosyal Psikoloji.

  • Sosyolojik Teori.

  • Tarih Sosyolojisi.

  • Tatbikî Sosyoloji

  • Vergi Sosyolojisi

Sosyolojiye Yakýn Olan Diðer Sosyal Bilimler

 

Sosyoloji ile çok yakýndan baðlantýlý olan en önemli bilim dalý Sosyal Antropolojidir.

Sosyal hayatý, kültürleri, yazýnýn icadýndan önceki devirlerden baþlayarak, bugüne kadarki geliþmeleri inceleyen sosyal antropoloji, dinî, siyasî, iktisadî ve sosyal kurumlarýn yapýlarýný ve folklorik hususiyetlerini inceler.

Sosyal antropoloji ayrýca etnoloji (kültürel antropoloji) ile psikoloji (psikolojik-kültürel antropoloji) arasýndaki münasebetleri, mukayeseli olarak araþtýrýr.

Sosyal Antropoloji, altý kola ayrýlmaktadýr:

  • Kültürel Antropoloji (Kültür Antropolojisi veya Etnoloji).

  • Etnografya.

  • Arkeoloji.

  • Folklor (Halk Bilimi).

  • Dil (Filoloji).

  • Psikoloji Antropolojisi (Psikolojik-Kültürel Antropoloji).

 

Kaynak: http://www.sosyalsiyaset.com


Görüntülenme: 15626 kez